Czwartek V tygodnia okresu wielkanocnego, Święto Świętych Apostołów Filipa i Jakuba

Dzisiaj jest Czwartek, 06 maja 2021 r., 125 dzień roku. Wszedłeś na tę podstronę o godzinie 20.02.

FRAGMENT DOKUMENTU DOTYCZĄCY ZWROTU PRZEZ KSIĘCIA WACŁAWA WSI GARDAWICE I GOSTYŃ, ODEBRANYCH ICH WŁAŚCICIELOWI PIOTROWI GARDAWSKIEMU. ŁACIŃSKI TEKST ORYGINAŁU ZAGINĄŁ. PONIŻSZE BRZMIENIE WEDŁUG STAREGO ODPISU Z POCZĄTKU XVI WIEKU, PRZECHOWANEGO W ARCHIWUM DÓBR PSZCZYŃSKICH W PSZCZYNIE, W AKTACH MIEJSCOWYCH "GARDAWICE".

(DAT. W BUDAPESZCIE, 29 MAJA 1474 R.)

Nos Matthias Dei gratia rex Hungarie, Bohemie etc. necnon Slesie et Lucemburgensis dux etc. memorie commendamus tenore presencium, significantes quibus expedit universis, quod fideles nostri illustris dux Wenceslaus Ratiboriensis et nobilis Petrus Gardawski nostre maiestatis venientes in conspectum, idem dux Wenceslaus sponte confessus extitit in hunc modum: quod licet ipse alias, dum prefatus Petrus Gardawski suis serviciis extitisset mancupatus, attentis et consideratis fidelium serviciorum meritis eiusdem, quasdam duas possessiones: Gardawicze et Gostinia vocatas, in prefato ducato nostro Slesie habitas, simul cum universis pertinentiis et utilitatibus eidem Petro suisque heredibus et posteritatibus universis nomine perpetuo et irrevocabiliter possidendas dedisset, donasset et contulisset; tamen expost, cum idem Petrus, destituto eodem duce Wenceslao, nostre maiestati adhesisset, easdem possessiones de manibus eiusdem Petri rursus occupasset, et omnes proventus et utilitates earundem pro se usurpasset; quas quidem possessiones rursus eidem Petro suisque heredibus et posteritatibus universis remisisset et resignasset, immo remisit et resignavit coram nobis, ius nullum vel iuris et dominii proprietatem in eisdem possessionibus sibi suisque heredibus et posteritatibus reservari...

PRZEKŁAD TEKSTU ŁACIŃSKIEGO

My Maciej, z Bożej łaski król Węgier i Czech etc. jakoteż książę Sląska i Luksemburga etc. przekazujemy ku pamięci brzmieniem niniejszego dokumentu oraz powiadamiamy wszystkich, których to dotyczy, że wierni nasi: oświecony książę Wacław Raciborski i szlachetny Piotr Gardawski , przystąpiwszy przed oblicze naszego majestatu, tenże książę Wacław dobrowolnie zeznał w taki sposób: że on sam, gdy wspomniany Piort Gardawski pozostawał w jego służbie, zważywszy bacznie tegoż zasługi i wierną służbę, dał, darował i nadał dwie włości: Gardawice i Gostyń nazwane, we wspomnianym naszym księstwie śląskim posiadane, razem z wszystkimi przynależnościami i użytkami temuż Piotrowi oraz wszystkim jego spadkobiercom i potomkom na wieczną i nieodwołalną własność. Jednakże później, kiedy tenże Piotr,po złożeniu z godności tegoż księcia, trzymał stronę naszego majestatu,znowu te włości z tegoż Piotra rąk był zajął i wszelkie dochody ich i pożytki sobie przywłaszczył. Te więc włości teraz temuż Piotrowi i jego spadkobiercom i potomkom znowu przywłaszczył i z nich się zrzekł, jak i owszem wobec nas się zrzeka i zwraca je, nie zostawiając dla siebie ani dla swych spadkobierców i potomków żadnego prawa własności lub dominialnego w tych włościach...

Tekst łaciński i jego tłumaczenie w: L. Musioł, GOSTYŃ. Zarys dziejów gminy i parafii. Opracowanie powstało na zlecenie ks. prob. J. Jachowskiego w r. 1963 (maszynopis).




HISTORIA GOSTYNI DO POCZĄTKÓW XX WIEKU W SKRÓCIE
OBSZERNE OPRACOWANIE W:
L. MUSIOŁ, GOSTYŃ. ZARYS DZIEJÓW GMINY I PARAFII.
OPRACOWANO ŹRÓDŁOWO W R. 1963 NA ZLECENIE KS.J. JACHOWSKIEGO,
PROBOSZCZA W PARAFII ŚW. AP. PIOTRA I PAWŁA W GOSTYNI.

    W sąsiedztwie dzisiejszej Gostyni już od 1287 roku wymienia się takie miejscowości jak 
Łaziska, Wyry, Wilkowyje, przypuszcza się też, że stara Gostyń istnieje już od XIIIw.
W WYPADKU GOSTYNI MAMY DO CZYNIENIA Z PODWÓJNYM ZAŁOŻENIEM WSI:
Gostyń, jako wieś istniejąca już w wiekach średnich, znika po roku 1474 (zniszczona przez księcia Wacława, ówczesnego pana ziemi pszczyńskiej i rybnickiej - patrz tekst na początku strony). Gostyń pojawia się na nowo jako osada zagrodnicza około roku 1570. Nową wieś Gostyń, po 100 latach przerwy (1474 - 1575) założono na zarządzenie ówczesnego pana na Pszczynie, barona Karola Promnica. Odtąd nieprzerwanie możemy śledzić jej rozwój.Nowy początek stanowią 4 gospodarstwa zagrodnicze (czy na wschód czy na zachód od drogi mikołowskiej - to trudno dziś dociec). Urbarz z 1575 r. podaje nazwę wsi "Gostin", a w roku 1586 odnajdujemy wiadomość o tym, że Gostyń ma 4 zagrodników i wójta. Wymienia się Marcina Kurpasa jako wójta i zagrodników: Urbanek (brak imienia), Wacław Sławik, Andrys Glabosz i Paweł Słonka. W 1640 roku Gostyń liczy 10 gospodarstw zagrodniczych. Pod koniec XVIIw. zaczynają się budować chałupy dla małorolnych. W roku 1718 jest ich 28. Dane urzędowe z 1840 podają, że wieś Gostyń podlega urzędowi gospodarczemu księcia pszczyńskiego. Liczy 50 domów, 608 mieszkańców w tym 26 protestantów i 4 żydów. Dzieło topograficzno - statystyczne z 1864 r. informuje z kolei, że wieś Gostyń ma według kategorii gospodarstw 12 zagrodników, 33 chałupników rolnych, 8 chałupników bezrolnych. Razem na te gospodarstwa przypada 1120 morgów magdeburskich roli, 440 morgów łąk, 74 morgi ogrodów, 137 morgów lasu chłopskiego, 94 morgi pastwisk, 6 morgów stawów chłopskich, 20 morgów nieużytków. Ze zwierząt domowych wylicza się 49 koni, 172 sztuki bydła rogategi i 53 świnie. Z całej wsi podatek zostaje obliczony na 492 talary. Na początku XX w. obszar Gostyni zostaje podzielony na gminę polityczną i obszar dworski. W 1905 r na obszarze gminy mieszka 955 osób. Wśród nich są takie zawody jak m.in.: chałupnik rolny, górnik, szewc, rzeźnik, rębacz górniczy, zagrodnik, woźny amtowy, dzierżawca myta szosowego, właściciel młyna. Naczelnikiem gminy jest Franciszek Wróbel. Obszar dworski zamieszkuje 61 osób (sami drwale). Naczelnikiem dworskim jest mistrz leśny Bernard Knoepffer, zarazem naczelnik policji.
historia_1

Listy z końca XIX wieku


historia_2

Pomnik żołnierzy polskich poległych we wrześniu 1939, ul.Tyska


historia_4

Gostyń - lata 50.


historia_5

Gostyń - lata 50.


Z INNYCH CIEKAWOSTEK HISTORYCZNYCH
Szkoła w Gostyni Od 1765r. istnieje na Śląsku obowiązek szkolny. Dzieci uczęszczają do przykościelnej szkoły w Mikołowie (rektor pobiera 2 grosze opłaty za dziecko). Według istniejących danych z Gostyni do szkoły uczęszcza wtedy 24 dzieci. W 1821r. dzieci z Gostyni i Wyr przenoszą się do Łazisk (85 dzieci).Od 1831r. regularna nauka szkolna rozpoczyna się w Gostyni. Szkoła jest w chłopskiej chacie, nauczycielem zaś Ignacy Witaliński, mistrz powroźnik z Mikołowa. Szkoła murowana w Gostyni powstaje przy szosie, w środku wsi w latach 1836 -1838 i może pomieścić 100 dzieci. Koszt budowy to 207 talarów i 2 grosze srebrne. Od roku 1865 istnieje przy szkole boisko gimnastyczne. Do 1872 roku nauka w szkole gostyńskiej odbywa się zasdniczo w języku polskim. Później przychodzi czas germanizacji aż do roku 1922. Podaje się ciekawą statystykę z roku 1871: ...Na Gostyni jest 500 osób piśmiennych, analfabetów 170... . To znaczy że 71,6% mieszkańców Gostyni powyżej 10 lat potrafi czytać i pisać. Po 1922roku w Gostyni powstaje szkolnictwo polskie. W 1926 roku szkoła w Gostyni jest pięcioklasowa (4 nauczycieli i 295 uczniów). Kierownikiem szkoły od 1922r. jest Józef Cholewa z Radzionkowa. Nauczyciele z tamtych lat to m.in.: Trzęsicki Ignacy, Simka Franciszek, Stawicki Izydor, Szulcówna Jadwiga, Dylikówna Jadwiga, Sitko Józef Polakówna Helena, Michalikówna Hildegarda, Zdunkówna Joanna.

historia_6

Grono nauczycieli z Gostyni m.in. Robert Lukas,Konstanty Pasieka,Kier.Józef Cholewa 1927


historia_7

Szkoła w Gostyni rocznik 1951



    Dawny przemysł w Gostyni
		
    W Gostyni od połowy XVIII w. istnieje tartak dominialny i młyny zbożowe. W początkach XX wieku ich 
właścicielami  są Walenty Zagórski i Wawrzyna Pinocy. W pierwszych latach XVIII w. powstaje w Gostyni 
szklarnia, tj. huta wyrobu szkła - na północ od starej szkoły, tuż przy drodze do Mikołowa. W 1721r. 
mistrzem w tej hucie jest Michał Centner. Huta przestaje istnieć w roku 1780. W 1850 r., tam ...gdzie 
droga z Mikołowa do Kobiora i Pszczyny przechodziła przez Gostynię... powstaje huta żelaza ADELHAJD. 
Zakład nie wytrzymuje konkurencji i upada pod koniec 1870 r.

historia_8

Stara kuźnia w Gostyni obecnie ul.Miarowa


historia_3

Młyn wodny spalony w 1939 ul.Pszczyńska




    Komunikacja
		
    W latach głodowych 1846 - 1848 powstaje droga z Mikołowa przez Gostyń do Pszczyny i dalej do ówczesnej 
granicy austriackiej. Koszt budowy 4 milowej szosy to 121303 talary.
Wiek XX oczekuje na odrębne opracowanie

Przejdź do galerii.

up-button

Witrynę najlepiej oglądać za pomocą przeglądarki Mozilla Firefox.
Webmaster

Copyright